COLLECTIEF EN GROEPSGERICHT WERKEN
‘Meer inwoners tijdiger en preventief ondersteunen’
De omslag naar collectief en groepsgericht werken is misschien wel de grootste verandering die wij in 2025 hebben gerealiseerd. Trots kijken we terug op de stappen die we hebben gezet, binnen onze teams én stedelijk. Samen met het versterken van ons vakmanschap draagt dit bij aan effectieve en toekomstbestendige basishulp.
Doelgericht uitbouwen Binnen de verschillende vormen van basishulp onderscheiden we groepsgerichte basishulp (door alleen Lokalis) en collectieve basishulp (samen met partners). Het groepsgerichte aanbod hebben we doelgericht uitgebouwd: stevig, met centrale coördinatie verankerd in elk werkgebied; volgbaar via monitoring; kwalitatief, geborgd door evaluaties via de Ervaringwijzer. Het collectieve aanbod is verder ontwikkeld binnen het stedelijk kernteam collectief werken.
Bewust kiezen
De ambitie is helder. Wij willen gezamenlijk ‘de beweging naar voren maken’ door veelvoorkomende vragen eerder en vaker collectief of groepsgericht op te pakken. Zo kunnen we meer inwoners bereiken, tijdiger ondersteunen, preventief werken en de sociale basis versterken. Tijdens het kennismakingsgesprek met een inwoner kijken we naar alle leefgebieden en achterhalen we de vraag achter de vraag. Vervolgens zullen we het afwegingskader Basishulp gaan gebruiken om samen bewust te kiezen voor wat het beste past: groepsgerichte of individuele begeleiding. In 2026 krijgt dit verder praktisch vorm.
Overleg en toerusting
Geen ontwikkeling zonder uitdaging; zo ook deze. Want wanneer organiseer je iets in de wijk (decentraal) of over de wijken heen (centraal)? Welke vraag vanuit de sociale basis en welk aanbod van een samenwerkingspartner is basishulp? En wat wordt dan het collectieve aanbod? Dat vraagt voor elk thema een gericht plan van aanpak met inhoud, beoogde resultaten, borging van kwaliteit en privacy, en meer. Op stedelijk niveau vergde dit veel inspanning en (bestuurlijk) overleg. Onze gezinswerkers namen hierin vaak het voortouw, leverden een bijdrage aan de ontwikkeling en aan de antwoorden. Met het aanstellen van een centrale coördinator voor het groepsgerichte en collectieve aanbod willen we dit structureler kunnen aanbieden. Daarnaast hebben wij actief ingezet op training en toerusting van onze gezinswerkers, op zowel inhoud als groepsbegeleiding.
Groei en enthousiasme
We zijn trots op hoeveel we al hebben bereikt. Als het gaat om kennis, inzicht en randvoorwaarden. Als het gaat om het aantal groepen en deelnemers. En als het gaat om het aantal gezinswerkers dat is opgeleid tot trainer of groepsbegeleider. De reacties zijn bovendien enthousiast. Gezinswerkers vinden groepsgericht werken leuk, naast hun individuele trajecten. Deelnemers voelen zich goed geholpen en hebben het gevoel zelf verder te kunnen; de ervaring dat zij niet de enigen zijn, motiveert. Ook zien we dat deelnemers elkaar na afloop van een training of groepsbijeenkomst blijven opzoeken. Dat bevestigt dat deze werkwijze daadwerkelijk verbindend en versterkend werkt.
Strategisch adviseur Tessy Puik over groepsgericht werken
‘Bij groepsgericht werken gaat het om samenwerken aan duurzame oplossingen. Kinderen, jongeren en ouders leren van elkaar, vinden herkenning en erkenning bij elkaar. Dat werkt verbindend. Deelnemers moeten soms even een drempel over: 1-op-1-hulpverlening is zo vanzelfsprekend geworden. Als ouders eenmaal collectieve of groepsgerichte basishulp hebben ervaren, gaat de knop snel om. Dat geldt overigens ook voor de professionals. Het zou mooi zijn als deze aanpak veel eerder normaal gemaakt wordt, bijvoorbeeld met groepsaanbod op consultatiebureaus. Hoe vroeger je dit inzet, hoe normaler het wordt. In 2026 willen we verder groeien in de breedte van het aanbod en in het aantal groepen, binnen de 3 thema’s waarvoor Lokalis gekozen heeft. Als we ervaringen en successen delen, gaat het balletje rollen.’
CONCRETE RESULTATEN
COLLECTIEF Stedelijk kernteam collectief werken maakt grote stappen
Samen met de gemeente Utrecht en andere partners uit de sociale basis en de aanvullende zorg werken wij samen in het stedelijk kernteam collectief werken. Het doel is om het collectief en groepsgericht werken te versnellen en te professionaliseren. Met name voor thema’s die veel terugkomen, of die samen met de sociale basis kunnen worden opgepakt. Gezamenlijk is besloten voorlopig op twee thema’s te focussen: ‘mentale gezondheid bij jongeren’ en ‘opvoeden en opgroeien’. In 2025 zijn hierin flinke stappen gezet, evenals in het regelen van de randvoorwaarden.
COLLECTIEF Een BOOST voor elke jongere met mentale problemen
BOOST is een collectief aanbod voor jongeren van tussen de (ongeveer) 12 en 18 jaar met mentale problemen. Samen met JOU, KOOS Utrecht en Spoor030 hebben wij in alle wijken BOOST-groepen georganiseerd, die bovendien volledig bezet waren. Met partners uit de sociale basis, zoals Sport Utrecht en DOCK, hebben we gekeken of we deze jongerengroepen konden uitbreiden. Dit leidde tot een pilot met een groep voor jongeren van tussen de 10 en 12 jaar: BOOST-Kids. Verder zijn er verbeterslagen gemaakt met onder andere een: inhoudelijke coördinatie per werkgebied, samenwerkingsovereenkomst, handleiding, verbeterd aanmeldproces, heldere rolverdeling en jaarplanning 2026. Verbeterpunten uit de evaluatie nemen wij mee naar het volgende jaar.
COLLECTIEF Training ‘Verbindend Gezag’ ontwikkelt zich tot collectief aanbod
‘Verbindend Gezag’ is een groepsgerichte aanpak voor ouders of verzorgers van pubers die zich aan het ouderlijk gezag onttrekken. Deze training gaven wij al langer, maar in 2025 is deze met KOOS Utrecht en Spoor030 ontwikkeld tot een collectieve training. De betrokken professionals hebben de inhoud doorontwikkeld tot één aanbod, met doelen, resultaten, kwaliteitsborging en meer. Hiervoor is ook een samenwerkingsovereenkomst opgesteld. Per team volgden 2 gezinswerkers een training om ‘Verbindend Gezag’ als collectieve training te kunnen geven, te beginnen in de werkgebieden Binnenstad-Oost, Noordoost en Leidsche Rijn. Daarnaast hebben we verkend of deze training ook in het onderwijs een plaats kan krijgen.
GROEPSGERICHT Lokalis kiest met groepsgericht werken voor 3 prioriteiten
Onze ambitie was dat eind 2025 groepsgerichte en collectieve basishulp in alle teams onderdeel van de dagelijkse praktijk is. Dat is gelukt. Naast de 2 stedelijke prioriteiten hebben wij daar ‘scheiden’ als derde prioriteit aan toegevoegd. Binnen het thema ‘opgroeien en opvoeden’ boden we onder andere Invest in Play aan voor kinderen tussen de 2 en 12 jaar en Verbindend Gezag voor oudere kinderen. Daarnaast organiseerden wij succesvolle wijk- en schoolgerichte groepsactiviteiten zoals (on)Rust, Samen Spelen, Samen Leren, ‘Zo snel als een Ferrari’ en Peers4Parents. Ook besteedden we aandacht aan de ontwikkeling van een afwegingskader en aan een werkproces voor groepsgerichte en collectieve basishulp.
INTERVIEW Collectieve training voor gescheiden ouders is goed voor kind én ouders
‘Scheiden’ is het derde belangrijke thema binnen de groepsgerichte basishulp. In 2025 zetten wij ons in voor een collectief stedelijk programma ‘scheiden’, met onder andere een kwartiermaker voor een stedelijk Relatie- en Scheidingsteam. Daarnaast geven wij de training ‘ScheidingsATLAS’. Gezinswerker en vakmanschapversterker Carolien Spiele doet dit samen met Esther Bruins van DOCK. ‘Wij zien hoe ouders opknappen van deze training,’ vertelt Carolien. ‘Dat is fijn, want als het beter gaat met de ouders, kunnen ze er ook beter zijn voor hun kind.’
INTERVIEW 'Invest in Play' is bouwen aan sterke gezinsrelaties
Met groepsgerichte basishulp focussen wij onder andere op het thema ‘opvoeden en opgroeien’. Sinds dit jaar bieden wij in alle wijken ‘Invest in Play – Speel & Verbind’ aan als groepsgerichte basishulp voor ouders die problemen ervaren met het gedrag van hun kind. Wij hebben inmiddels meer dan 30 van onze gezinswerkers opgeleid als trainer. Karin Abbenbroek is gezinswerker en daarnaast trainer Invest in Play. ‘Ouders krijgen met de training weer grip op de opvoeding. Daar word ik blij van, omdat ik weet dat het levenspad van een kind hierdoor kan veranderen’, zegt ze.
RANDVOORWAARDE WIZportaal ontwikkelt mee
Terwijl wij bezig waren met de ontwikkeling van collectief en groepsgericht werken, werd duidelijk dat hiervoor ook aanpassingen van het WIZportaal nodig waren. Zodat wij collectieve en groepsgerichte basishulp op eenzelfde manier kunnen registreren als individuele trajecten. Na een quickscan konden de aanpassingen in het derde tertaal in gebruik genomen worden. Nu kunnen wij klanten met elk type traject beter volgen, en is de verhouding tussen individuele en collectieve en/of groepsgerichte basishulp inzichtelijk. In 2026 verwerken we dit in de rapportages.