VEILIGHEID
Kinderen en jongeren gezond en veilig laten opgroeien
Onze buurtteams bieden generalistische basishulp op alle leefgebieden. Zij zijn er dus ook als de veiligheid in gezinnen onder druk staat, door bijvoorbeeld huiselijk geweld of kindermishandeling. Of wanneer jongeren buitenshuis in aanraking dreigen te komen met criminaliteit. Veiligheid is altijd een belangrijke opgave, maar kreeg in 2025 meer aandacht. Onder andere in samenhang met de landelijke Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028) en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming.
Langer en intensiever
Via verschillende routes kunnen gezinswerkers te maken krijgen met onveilige gezinssituaties. Soms zijn er signalen tijdens een lopend hulpverleningstraject (in 11-15% van de trajecten). Soms wordt een gezin, na onderzoek of crisisinterventie, door Veilig Thuis aan een buurtteam overgedragen (9-10% van de trajecten). Zolang de hulpverlening vrijwillig is, werkt een gezinswerker zelf met het gezin aan veiligheid. Mits dit binnen de wettelijke kaders blijft, zoals de meldcodes voor Veilig Thuis. Deze trajecten duren gemiddeld wel langer: meer dan 20 maanden tegenover gemiddeld 15 maanden. Dit komt, omdat er naast onveiligheid vaak ook andere zaken spelen. De trajecten vragen dus intensievere begeleiding, inzet en samenwerking.
Gezond en veilig opgroeien
Situaties waar (on)veiligheid al langer speelt, vereisen intensieve samenwerking met ketenpartners. Daarom zetten wij ons actief in om tot een gezamenlijke visie en aanpak te komen, zoals Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid (GSV) en de TOP-3 methodiek. Wij zijn ook in 2025 blij met het brede netwerk aan jeugdbeschermers, veiligheidspartners en partners voor aanvullende zorg: scholen, huisartsen, wijkagenten, Veilig Thuis, Moviera, KOOS Utrecht, Spoor030, William Schrikker Stichting, Leger des Heils, Raad voor de Kinderbescherming, SAVE Jeugdbescherming, YEPH en nog veel meer. Samen zetten wij ons in om kinderen en jongeren gezond en veilig te laten opgroeien.
Opgavetrekker Veiligheid Robijn Pouwels over ‘volhouden’
‘Terugkijkend denk ik dat ‘volhouden’ het sleutelwoord is geweest voor 2025. Het Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid en het uitvoeren en verankeren van de TOP-3 methodiek heeft van iedereen veel inzet gekost. Maar het volhouden heeft tot mooie resultaten geleid. Als we eind 2026 terugkijken, hoop ik dat we kunnen zeggen dat Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid op stedelijk niveau is geborgd en dat iedereen bij Lokalis zich daarbij comfortabel voelt. Ten slotte ben ik enorm trots op alle medewerkers die elkaar hebben gesteund in de beweging die we maken. Je krijgt toch te maken met pijnlijke en onveilige situaties in gezinnen. En dan elkaar steunen en volhouden. Dat is supermooi.’
CONCRETE RESULTATEN
STEDELIJKE SAMENWERKING Groeiende samenwerking in veiligheidsketen en TOP-3 methodiek
Het aantal positieve ervaringsverhalen over Gefaseerd Samenwerken aan Veiligheid (GSV) en de bijbehorende TOP-3 methodiek groeit. Deze verhalen komen van onze gezinswerkers, samenwerkingspartners én ouders. Als Lokalis voelen wij de verantwoordelijkheid om deze manier van samenwerken intern te faciliteren. Daarnaast willen wij de visie en methode als ‘ambassadeur’ uitdragen zodat we deze, in overleg met de samenwerkingspartners, zoveel mogelijk in de praktijk kunnen toepassen.
LEREND WERKEN Toekomstscenario en de praktijk van de proeftuinen
De Hervormingsagenda Jeugd (2023-2028) en het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming zijn bedoeld om de jeugdzorg te verbeteren en toekomstbestendig te maken. En niet in de laatste plaats om met een gezinsgerichte aanpak de veiligheid van kinderen te vergroten. In Utrecht werken wij al langer volgens de uitgangspunten van het Toekomstscenario en brengen deze in de EVU-proeftuinen (Expertiseteam Veiligheid Utrecht) in Overvecht en Leidsche Rijn in praktijk.
EXTRA AANDACHTSPUNT Samenwerken bij complexe scheidingen en crisis
De samenwerking met partners bij complexe echtscheidingen en in crisissituaties is een belangrijk aandachtspunt geweest. Zulke situaties kunnen immers gemakkelijk leiden tot onveilige gezinssituaties. Hierin hebben wij met elkaar belangrijke stappen gezet. We hebben een kwartiermaker voor een stedelijk Relatie- en Scheidingsteam Utrecht geworven, er zijn afspraken gemaakt over ‘begeleide omgang’, gezinswerkers volgden de training ‘duurzaam samenwerken na scheiden’, de e-learning ‘Jeugdrecht’ en samen met DOCK organiseerden we collectieve trainingen voor gescheiden ouders.
NIEUWE AANPAK Ontwikkeling vroegsignalering risicogedrag
De aanpak ‘ZichtOp! – voor elk kind een sterke start’ is bedoeld om vroegtijdig grensoverschrijdend gedrag bij kinderen van 6 tot 13 jaar te signaleren en vervolgens te voorkomen. De aanpak sluit aan op bestaande zorgstructuren en is een samenwerking van onder meer de Buurtteams Jeugd & Gezin, Spoor030, jongerenwerk, onderwijs en politie. Na een eerste start in 2024 hebben wij deze aanpak in 2025 verder ontwikkeld en toegepast. De focus lag op het inhoudelijk doorontwikkelen van de methodiek en het versterken van de samenwerking. Daarnaast zijn de eerste stappen gezet richting monitoring, onderzoek en duurzame borging van de aanpak.
ROL GEZINSWERKERS Positie geven, positie nemen
Samenwerkingspartners waarderen de rol van gezinswerkers in veiligheidssituaties, vooral rond de rechtsbescherming van gezinnen. Wij hebben gekeken hoe we deze positie verder kunnen versterken, in lijn met het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming. Teammanagers en aandachtsfunctionarissen werkten aan heldere rollen en verwachtingen, en een zorgvuldig meldproces richting Veilig Thuis. Waar mogelijk hebben wij bijgedragen aan de ontwikkeling van het landelijke Handelingskader.
INTERVIEW Coaches noemen TOP-3 methode ‘heel waardevol’
Rachel Wade (rechts op de foto) en Tanneke de Blaeij (links op de foto) zijn gezinswerkers bij Buurtteam Leidsche Rijn. Daarnaast coachen zij hun collega’s in de TOP-3 methodiek. ‘Wij merken dat deze gezamenlijke aanpak veel houvast biedt aan gezinswerkers. Bovendien leidt dit vaak tot een stevige samenwerking en duurzame resultaten. En dat is heel waardevol, want onveiligheid binnen gezinnen blijft een complexe en taaie uitdaging,’ vertellen ze.